‘t Vliegend Hert

een maritiem-historische sensatie

Dit portal vertelt het verhaal over ‘t Vliegend Hert, een VOC-schip dat in 1735 met man en muis is gezonken. Het wrak werd 246 jaar later herontdekt en bleek een enorme verzameling goud, zilver en gebruiksvoorwerpen te bevatten. Door nieuwe digitale technieken kunnen we het verhaal van ’t Vliegend Hert op een bijzondere en spannende manier te vertellen. Dit portal wordt steeds verbeterd en uitgebreid. Beleef een onvoorstelbare zeereis uit de achttiende eeuw. Ga je mee?

Korte tijdlijn ‘t Vliegend Hert

10 mei 1729 Bouw schip Start bouw op VOC-werf te Middelburg
dec 1730 - aug 1734 Eerste reis Naar Oost-Azië en terug naar Zeeland
3 feb 1735, 14.00 uur Tweede reis Schip vaart uit vanaf rede van Rammekens, vlak bij Vlissingen
3 feb 1735, later 's middags Scheepsramp Het schip raakt in de problemen, is niet meer te redden, zinkt om 23.15 uur
1981 Herontdekking Duikers ontdekken het wrak opnieuw na 246 jaar, start bergingsoperaties

Over dit project

Dit project is ontstaan uit een samenwerking tussen het Maritiem Muzeeum Zeeland, het Rijksmuseum en het Huygens Instituut. In 2026 is ook Het Scheepvaartmuseum aangesloten. Samen willen wij dat dat maritieme erfgoedinformatie beter wordt ontsloten op het internet. De enorme collectie van ’t Vliegend Hert is hier bij uitstek geschikt voor.

 

Digitale ontwikkelingen bieden steeds meer mogelijkheden. Door collectiedata als linked open data aan te bieden kan erfgoedinformatie beter worden verbonden. Zo ontstaan er nieuwe verhalen en kunnen we onderzoek stimuleren. Ook andere organisaties, zoals MAARER, het Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de Maritime Archaeology Trust zijn betrokken bij het project. Het portal wordt voortdurend doorontwikkeld en uitgebreid.

De vondsten van ‘t Vliegend hert

De collectie is een soort schatkamer van informatie over lange zeereizen en het leven aan boord in die tijd. Dankzij digitale technieken is meer onderzoek mogelijk. En daarbij komen nieuwe resultaten naar boven. Zo kunnen we vaker objecten toewijzen aan specifieke opvarenden.

 

Wie waren zij? Waar kwamen ze vandaan? Wat deden ze aan boord? Je kunt een eerste selectie van objecten zien op dit portal. Komende tijd wordt dit verder uitgebreid, ook met verhalen en informatie over de opvarenden, zeereizen, de VOC, het kolonialisme en nog veel meer.

't Vliegend Hert, 't Vliegend Hart, of…?

Voor het gemak wordt hier de naam ’t Vliegend Hert gebruikt. Maar er zijn meer namen voor het schip, zoals ’t Vliegent (of Vliegend) Hert. En in plaats van Hert wordt ook wel Hart gebruikt. Hart is Zeeuws, de a is een e. Vanwege de toegankelijkheid en vindbaarheid kiezen we in dit portal voor ‘t Vliegend Hert.  

 

Wat weten we over de herkomst van de naam? Veel namen van VOC-schepen verwijzen naar gebouwen of mensen. In Vlissingen zou een pakhuis gestaan hebben dat de naam ‘t Vliegent (of Vliegend) Hart droeg. De eigenaar van dit pakhuis was Johan van Westerwijck. Hij vertrok op jonge leeftijd naar Oost-Indië, en keerde rond 1727 als vermogend man terug naar Zeeland.  

 

Hij vestigde zich in Vlissingen, investeerde in handelsondernemingen en liet aan de Dokkade het Beeldenhuis bouwen, een indrukwekkend stadspaleis. Ook bekleedde hij bestuursfuncties in de stad. Zijn pakhuis zou dus de naamgever van het schip geweest kunnen zijn, maar helemaal zeker is dit niet. 

 

Tweede reis, ramp en herontdekking

t Vliegend Hert was een schip van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC). In februari 1735 vertrok het voor de tweede handelsreis naar Azië vanaf de rede van Rammekens bij Vlissingen. Het volgeladen schip had een bemanning van 256 personen. Maar al snel kwam het in zwaar weer terecht, samen met het zusterschip Anna Catharina. Mede door inschattingsfouten raakten de schepen verder in moeilijkheden. Uiteindelijk waren ze niet meer te redden en zonken naar de zeebodem. De gehele bemanning kwam om. 

  

Kort na de scheepsramp vonden er bergingspogingen plaats. Maar al snel verdween het wrak onder het zand. En uit de herinnering. Pas veel later, in 1981 werd het weer ontdekt door een groep Engelse duikers. Zij zochten de samenwerking met enkele Nederlandse musea. 

  

Er volgden er meer bergingsacties, vaak in moeilijke omstandigheden. Talloze objecten kwamen boven water: schatten zoals gouden dukaten en zilveren munten, maar ook veel gebruiksvoorwerpen van de bemanning. De collectie is uitzonderlijk compleet; het schip was nog maar net vertrokken. De geconserveerde objecten werden daarna opgenomen in de collecties van het Maritiem Muzeeum Zeeland, het Rijksmuseum en het Scheepvaartmuseum. 

Wat kun je verwachten?

De collecties van ’t Vliegend Hert van de musea zullen worden toegevoegd, als linked open data. Ook presenteren we een gedigitaliseerde vindplaatsenkaart en 3D-presentaties van enkele objecten. Zo is het net alsof je ze zelf in je hand kunt houden! Daarnaast laten we de laatste onderzoeksresultaten zien. Het portal wordt dus steeds aangevuld. Wat je nu kunt zien is nog maar een voorproefje! 

 

Zo willen we samen nieuwe verhalen vertellen, die ons beter zicht geven op het verleden. Omdat het bijzonder, spannend en interessant is, maar ook om inzicht te geven in onze eigen tijd. Beleef zelf zo’n onvoorstelbare zeereis in de achttiende eeuw. En maak kennis met de opvarenden van het schip. Ga je mee?

3D-scan van de vindplaats van 't Vliegend Hert

Kijk hier voor een 3D-scan van de vindplaats van het scheepswrak. Je kunt ook zien waar verschillende objecten zijn gevonden. Deze 3D-scan is gemaakt door Maritime Archaeology Trust, in samenwerking met MAARER en het Maritiem Muzeeum Zeeland.

Bekijk 3D model

Onze verzamelingen

Selectie van de collectie

MMZ15077

Olielamp met cardanische ophanging voor gebruik op zee

Olielamp met cardanisch ophangsysteem en drie pitten voor de verlichting. Het cardanische ophangsysteem verminderde het slingeren van de lamp op zee aanzienlijk. Het gewicht van de lamp en van de olie in het reservoir zorgt ervoor dat hij min of meer stabiel blijft, omdat deze vrij beweegt in de binnenste ring. De lamp hangt aan de buitenste ring. De vorm is rond, gemaakt van een koperlegering en heeft drie pitten. Er is een opening voor olie in het midden met een platte klep en een scharnier. Het cardanische ophangsysteem is afzonderlijk van het lamp opgedoken en later samen met nog een van de pitten aan het object toegevoegd. Vondst uit VOC-scheepswrak 't Vliegend Hert, gezonken in 1735. Te zien in de vaste presentatie Ga mee naar zee, ruimte Bepakken en bemannen. Deze twee onderdelen zijn in 2000 opgedoken; met vondstnummers 2000 A0507 - lamp, en 2000 A05801 - cardanisch ophangsysteem.

MMZ16147

Lint van zijde, opgerold

Lint voor gebruik bij kleding, opgerold en van beige zijde en met een kleine speld vastgezet. Vondst uit VOC-scheepswrak 't Vliegend Hert, gezonken in 1735. Collectie RCE. Te zien in de vaste presentatie Ga mee naar zee, ruimte Bepakken en bemannen. Dit object is in 2001 opgedoken; met vondstnummer 2001 A0926.

MMZ4884

Luizenkam of netenkam

Luizenkam of netenkam, gemaakt van been of hoorn. Aan twee lange zijkanten zijn fijne inkepingen ingesneden om, wanneer door haren gehaald, zoveel mogelijk luizen en neten mee te kunnen verwijderen. Hoofdluis is een van de meest voorkomende probleem aan boord. De fijn getande kam wordt al sinds eeuwen hiervoor gebruikt en aan het ontwerp hiervan is weinig veranderd. Vondst uit VOC-scheepswrak 't Vliegend Hert, gezonken in 1735. Collectie RCE. Dit object is opgedoken in 1991, met vondstnummer 91A0113 (onderdeel 1).

Jufferblok in 3D

Heft in 3D

Met dank aan

– Maritiem Muzeeum Zeeland
– Rijksmuseum
– Huygens Instituut
– Het Scheepvaartmuseum
– Netwerk Digitaal Erfgoed
– Netwerk Maritieme Bronnen/Maritiem Portal
– Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
– Zeeuws Archief
– Maritime Archaeology Trust
– CollectieZeeland
– MAARER: Verschillende media, site plans, illustraties en foto’s kunnen worden getoond dankzij de vriendelijke toestemming van MAARER, Rex Cowan en het ‘t Vliegend Hert project team uit het Verenigd Koninkrijk.
Kijk ook op de collectiepagina van MAARER/Please see also the MAARER Artifact Archive page: https://www.maarer.com/artefact-archive.html

 

Speciale dank aan Henriette Le Cointre, Gerhard de Kok en Ralph Zijlemans voor advies, onderzoek en teksten.

 

De ontwikkeling van het portal 't Vliegend Hert wordt mede mogelijk gemaakt bijdragen van de provincie Zeeland, de Samenwerkende Maritieme Fondsen en het Mondriaanfonds.